Το γεωτρύπανο, ο “Ασωπός 1” και ο ρόλος της ExxonMobil
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί το γεωτρύπανο που έχει μισθώσει η Energean από τη Saipem στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος “2+2” γεωτρήσεων. Οι δύο πρώτες πραγματοποιούνται στο κοίτασμα φυσικού αερίου Katlan στο Ισραήλ (“Αθηνά” και “Δίας”), ενώ μία από τις επόμενες προορίζεται για το Β.Δ. Ιόνιο, με στόχο τη διάτρηση της δομής “Ασωπός 1”.
Πρόκειται για έναν από τους πλέον ελπιδοφόρους γεωλογικούς σχηματισμούς που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο. Οι γεωλογικές ενδείξεις παραπέμπουν σε ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων, με δυνητικό μέγεθος που προσεγγίζει τα 200 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Σε περίπτωση επιτυχούς και εμπορικά αξιοποιήσιμης ανακάλυψης, η ExxonMobil θα αναλάβει ρόλο Διαχειριστή, έχοντας ήδη συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει την ερευνητική γεώτρηση, με επένδυση που εκτιμάται μεταξύ 50 και 100 εκατ. δολαρίων, ως αντάλλαγμα για την είσοδό της στην παραχώρηση.
Τα τρία κρίσιμα ορόσημα
Παρά τη θετική δυναμική, τα ορόσημα που πρέπει να επιτευχθούν είναι πολλά και απαιτητικά, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου η διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία παραμένει διαχρονική πρόκληση.
Πρώτο ορόσημο είναι η υποβολή, το αργότερο έως τον Φεβρουάριο, αιτήματος παράτασης του ερευνητικού προγράμματος στο “μπλοκ 2”, το οποίο εκπνέει τον Μάρτιο του 2026. Η παράταση αναμένεται να είναι σημαντική, πιθανότατα άνω των 2,5-3 ετών, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος τόσο για την κύρια όσο και για ενδεχόμενη επιβεβαιωτική γεώτρηση.
Το δεύτερο ορόσημο αφορά την έγκριση από την ΕΔΕΥΕΠ της εισόδου της ExxonMobil στο κοινοπρακτικό σχήμα. Η απόφαση αυτή θα ανοίξει τον δρόμο για το καθοριστικό “drill or drop decision”, δηλαδή αν η κοινοπραξία θα προχωρήσει στη γεώτρηση ή θα επιστρέψει το μπλοκ στο Δημόσιο.
Τρίτο και πιο κρίσιμο ορόσημο είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία ήδη συντάσσεται. Αν υποβληθεί, για παράδειγμα, τον Απρίλιο, ακόμα και με μια σχετικά γρήγορη διαδικασία, θα μπορούσε να εγκριθεί το φθινόπωρο. Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει μέγιστο διάστημα 102 εργάσιμων ημερών από την κατάθεση έως την έγκριση, ωστόσο στην πράξη τέτοια χρονοδιαγράμματα σπανίως τηρούνται.
Η ΜΠΕ είναι κρίσιμη και για ακόμα έναν λόγο: ιστορικά, όσοι επιδιώκουν να μπλοκάρουν μια γεώτρηση μέσω προσφυγών, κινούνται άμεσα μετά την κατάθεσή της. Το προηγούμενο των παραχωρήσεων “Δυτικά Κρήτης” και “Νοτιοδυτικά Κρήτης” έδειξε ότι τέτοιες διαδικασίες μπορούν να καθυστερήσουν για χρόνια, δοκιμάζοντας την αντοχή τόσο των επενδυτών όσο και του ίδιου του θεσμικού συστήματος.
Λιμάνι υποστήριξης και επιχειρησιακές επιλογές
Παράλληλα, η Energean καλείται να επιλέξει λιμάνι υποστήριξης για τις ερευνητικές δραστηριότητες. Στο τραπέζι βρίσκονται τόσο η Πάτρα, που θεωρείται πιο ώριμη από πλευράς υποδομών, όσο και η Ηγουμενίτσα, η οποία πλεονεκτεί λόγω εγγύτητας στη δομή. Στόχος είναι να επιλεγεί λύση που θα περιορίσει τον χρόνο και το κόστος, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα καθεστώτα χωρίς πρόσθετες καθυστερήσεις.
Συνυπολογίζοντας όλα τα παραπάνω, το ιδανικό σενάριο τοποθετεί την πρώτη γεώτρηση στα τέλη του 2026 – αρχές 2027. Ωστόσο, ακόμα και μια μικρή απόκλιση μπορεί να μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα προς τα μέσα του 2027.
Νότια της Κρήτης: Το επόμενο μεγάλο στοίχημα
Στο νότιο μέτωπο, η κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy κινείται με πιο μετρημένα αλλά σταθερά βήματα. Οι σεισμικές έρευνες που προγραμματίζονται για τα τέλη του 2026 στα οικόπεδα νότια της Κρήτης αποτελούν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για τις τεράστιες γεωλογικές προσδοκίες της περιοχής. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν θα καθορίσουν αν και πότε η περιοχή θα περάσει στη φάση της γεώτρησης, με το βλέμμα στραμμένο σε στόχους μεγάλης κλίμακας.
Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι σαφές: να “τρέξει” όσο το δυνατόν γρηγορότερα η επιχειρησιακή φάση των ερευνών, ιδανικά ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Το αν αυτό θα επιτευχθεί εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και τις προτεραιότητες των ίδιων των επενδυτών, αλλά και από την ικανότητα του κράτους να στηρίξει έμπρακτα ένα έργο με στρατηγική σημασία.
