Ήταν 20η Ιουλίου του 1974 και ώρα 5:30 το πρωί, όταν οι σειρήνες αεροπορικού συναγερμού ήχησαν σε όλες τις πόλεις της ελεύθερης Κύπρου, σηματοδοτώντας την εισβολή, καθώς η Τουρκία εξαπέλυσε τη στρατιωτική επιχείρηση στο νησί, γεγονός που η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα χαρακτηρίζουν ως παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Η επιχείρηση ξεκίνησε με αποβατικές δυνάμεις στην περιοχή της Κερύνειας, ενώ παράλληλα η τουρκική αεροπορία πραγματοποίησε βομβαρδισμούς σε διάφορους στόχους του νησιού. Την ίδια στιγμή, χιλιάδες αλεξιπτωτιστές αποβιβάζονταν στην Κύπρο, προκαλώντας φόβο, απώλειες και εκτεταμένη αναστάτωση στον άμαχο πληθυσμό.
Τούρκοι στρατιώτες παίρνουν θέσης μάχης στην Κύπρο
Οι ελληνικές και ελληνοκυπριακές δυνάμεις βρέθηκαν ανέτοιμες να αντιμετωπίσουν την επίθεση, γεγονός που επέτρεψε στις τουρκικές δυνάμεις να προωθηθούν γρήγορα. Η επιχείρηση διεξήχθη υπό τη διοίκηση του στρατηγού Νουρετίν Ερσίν, με τη συμμετοχή περισσότερων από 40.000 στρατιωτών.
Οι μονάδες της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ κινητοποιήθηκαν αρκετές ώρες μετά την έναρξη της επιχείρησης «Αττίλας». Παρά τις σοβαρές ελλείψεις σε αεροπορική υποστήριξη και σύγχρονο εξοπλισμό, αντιστάθηκαν με αποφασιστικότητα.
Οι δυνάμεις τους, που υπολογίζονταν σε περίπου 12.000 άνδρες, τελούσαν υπό τη διοίκηση του ταξιάρχου Μιχαήλ Γεωργίτση. Παράλληλα, πολλοί Ελληνοκύπριοι πολίτες συμμετείχαν αυθόρμητα στην άμυνα του νησιού, χρησιμοποιώντας τα ελάχιστα μέσα που διέθεταν. Ωστόσο, η αριθμητική και επιχειρησιακή υπεροχή των τουρκικών δυνάμεων ήταν καθοριστική.
Την πρώτη αυτή φάση της παράνομης τουρκικής εισβολής ακολούθησε και δεύτερη φάση κατά την οποία καταλήφθηκε η πόλη της Αμμοχώστου.
Ως αποτέλεσμα της τουρκικής στρατιωτικής εισβολής και κατοχής, 162.000 Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα και μέχρι σήμερα εμποδίζονται από τις κατοχικές αρχές να επιστρέψουν στα σπίτια και στις περιουσίες τους.
Μέχρι το τέλος του έτους 1975, η συντριπτική πλειονότητα των Τουρκοκυπρίων που ζούσαν σε περιοχές ελεγχόμενες από την νόμιμη κυβέρνηση, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μετακινηθούν, ως αποτέλεσμα της εκβιαστικής πολιτικής της Τουρκίας, στο υπό τουρκική κατοχή έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εικόνες αιχμαλώτων πίσω από τα συρματοπλέγματα
20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες επέλεξαν να μην εγκαταλείψουν τα σπίτια τους παρά την τουρκική κατοχή. Οι περισσότεροι από αυτούς που παρέμειναν, κυρίως στη χερσόνησο της Καρπασίας υποχρεώθηκαν σταδιακά να εγκαταλείψουν την περιοχή. Ο αριθμός των Ελληνοκυπρίων και Μαρωνιτών που ζουν σήμερα σ’ αυτή την περιοχή έχει μειωθεί στους 300. Παράλληλα, η Τουρκία εφάρμοσε από το 1974 συστηματική πολιτική εποικισμού του κατεχομένου τμήματος της Κύπρου με μαζική μεταφορά χιλιάδων Τούρκων, με στόχο την αλλαγή του δημογραφικού χαρακτήρα και την αλλοίωση της πληθυσμιακής ισορροπίας στο νησί .
Ο βομβαρδισμός του Χίλτον στη Λευκωσία
Έκτοτε η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει το μοναδικό διχοτομημένο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τμήμα του εδάφους του υπό τουρκικό έλεγχο.
Αγνοούμενοι και στρατόπεδα συγκέντρωσης για τα γυναικόπαιδα
Από ανθρωπιστική άποψη, η πιο τραγική συνέπεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 είναι οι αγνοούμενοι. Κατά και μετά την τουρκική εισβολή, χιλιάδες Ελληνοκύπριοι είχαν συλληφθεί και κρατηθεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο από τον Τούρκους στρατιώτες και παραστρατιωτικούς, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες του τουρκικού στρατού.
Έντυπο πρόσκλησης στην Πανευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη Νεολαιών για την Κύπρο που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον Απρίλιο του 1975. Στο εμπροσθόφυλλο εικονίζεται καταυλισμός Κυπρίων προσφύγων της τουρκικής εισβολής του 1974. (Γενικό Αρχείο του Κράτους)
Επιπλέον -σύμφωνα με τα Γενικά Αρχεία του Ελληνικού Κράτους – πάνω από 2000 αιχμάλωτοι πολέμου είχαν μεταφερθεί παράνομα και κρατηθεί σε φυλακές στην Τουρκία. Κάποιοι από αυτούς εξακολουθούν να αγνοούνται. Εκατοντάδες άλλοι Ελληνοκύπριοι, τόσο στρατιώτες όσο και πολίτες (περιλαμβανομένων ηλικιωμένων, γυναικών και παιδιών) εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκική κατοχή και μέχρι σήμερα αγνοείται η τύχη τους. (Πηγή: Υπουργείο Εξωτερικών Κυπριακής Δημοκρατίας)
