Πόσα «δημοσιογραφικά μαργαριτάρια» αντέχει ακόμη η δημόσια τηλεόραση

Οι λέξεις έχουν βάρος – και στη δημόσια τηλεόραση έχουν ακόμη μεγαλύτερο

Της Νότας Παπαδοπούλου Μούτσιου

Η δημόσια τηλεόραση δεν είναι ένα οποιοδήποτε τηλεοπτικό μέσο και βεβαίως δεεν μπορεί να αντιμετωπίζει την ενημέρωση των πολιτών ως έναν ακόμη τηλεοπτικό χρόνο που πρέπει απλώς να γεμίσει

Η ενημέρωση στη δημόσια ραδιοτηλεόραση αποτελεί θεσμική ευθύνη και δημόσια αποστολή, κάθε λέξη που ακούγεται στον αέρα, κάθε πληροφορία που μεταδίδεται και κάθε δημοσιογραφική τοποθέτηση οφείλουν να υπηρετούν την ακρίβεια, τη σοβαρότητα και τον σεβασμό προς τον πολίτη που χρηματοδοτεί την ΕΡΤ και δικαιούται ενημέρωση υψηλού επιπέδου.

Η ΕΡΤ έχει θεσμικό ρόλο, δημόσια αποστολή και κυρίως ευθύνη απέναντι στους πολίτες που τη χρηματοδοτούν

Ως δημόσια ραδιοτηλεόραση, η ΕΡΤ οφείλει να αποτελεί σημείο αναφοράς για την έγκυρη, αντικειμενική και ποιοτική ενημέρωση. Η ευθύνη της δεν εξαντλείται στην απλή μετάδοση της είδησης, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο αυτη παρουσιάζει  την είδηση , στις λέξεις που επιλέγονται και στο μορφωτικό επίπεδο του δημοσιογραφικού λόγου των παρουσιαστών των ενημερωτικών εκπομπών . Οι πολίτες που χρηματοδοτούν τη λειτουργία της έχουν δικαίωμα να απαιτούν επαγγελματισμό, γνώση, ακρίβεια και σοβαρότητα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κρίσιμα Εθνικά, Πολιτικά και Διεθνή ζητήματα.

Οταν λοιπόν απο το μικρόφωνο της δημόσιας τηλεόρασης ακούγεται η διατύπωση ότι «η Τουρκία είναι συνεπής στη διεκδικητική της ατζέντα», το ζήτημα δεν είναι απλώς γλωσσικό αλλα είναι ζήτημα δημοσιογραφικής εμπειρίας μορφωτικου επιπεδου ,ακρίβειας των γεγονότων και κρίσης.

«Συνεπής» η Τουρκία στις διεκδικήσεις της;

Οι λέξεις στη δημοσιογραφία, και πολύ περισσότερο όταν εκφέρονται απο τη Νικολέτα Κρητικού μέσα από τη συχνότητα της δημόσιας τηλεόρασης, δεν μπορεί να επιλέγονται τυχαία. Όταν το αντικείμενο της συζήτησης αφορά τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας και τις πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις έναντι της Ελλάδας, απαιτείται ιδιαίτερη ακρίβεια στη διατύπωση. Η λέξη «συνεπής», ανάλογα με τα συμφραζόμενα, εμπεριέχει θετική ή, τουλάχιστον, αξιολογικά φορτισμένη διάσταση και γι’ αυτό η χρήση της σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη δημοσιογραφική επιλογή και την ακρίβεια του λόγου.

Γιατί, λοιπόν, να χρησιμοποιηθεί η φράση «Η Τουρκία είναι συνεπής στις διεκδικήσεις της»;

Πόσο δύσκολο είναι, άραγε, για έναν δημοσιογράφο να επιλέξει το απλό, σαφές και ακριβές; Να πει, για παράδειγμα, ότι «η Τουρκία παραμένει σταθερή στις διεκδικήσεις της έναντι της Ελλάδας» ή ότι «η Τουρκία επιμένει στην πάγια διεκδικητική πολιτική της». Διατυπώσεις ξεκάθαρες, χωρίς ασάφειες και χωρίς αξιολογικές αποχρώσεις που μπορεί να δημιουργήσουν λανθασμένες εντυπώσεις. Καθαρά Ελληνικά, καθαρό νόημα και δημοσιογραφική ακρίβεια, χωρίς περιττές λεκτικές ακροβασίες, ιδιαίτερα όταν η συζήτηση αφορά ζητήματα Εξωτερικής Πολιτικής και Εθνικής σημασίας.

«Συνεπής» σε τι ακριβώς, κυρία Κρητικού; Στις τουρκικές διεκδικήσεις εις βάρος της Ελλάδας;

Σε ποια ακριβώς «συνέπεια» αναφέρεται η κυρία Κρητικού όταν μιλά για τις τουρκικές διεκδικήσεις; Συνέπεια στο να επιμένει η Τουρκία σε διεκδικήσεις που αμφισβητούν Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα; Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αποτελεί δείγμα προσεκτικού και καλλιεργημένου δημοσιογραφικού λόγου· αντιθέτως, αναδεικνύει σοβαρό ζήτημα γλωσσικής ακρίβειας και δημοσιογραφικής κρίσης . Οταν λοιπόν ένας δημοσιογράφος -Παρουσιαστή ,βρίσκεται σε περίοπτη θέση στη δημόσια τηλεόραση, η οποία χρηματοδοτείται από τον Ελληνικό Λαό, η απαίτηση για γνώση, ακρίβεια, επαγγελματισμό και επίγνωση του βάρους κάθε λέξης δεν είναι υπερβολή αλλά είναι αυτονόητη υποχρέωση.

Δεν χρειάζονται βαρύγδουπες αναλύσεις – χρειάζεται επίπεδο

Για να σταθεί κάποιος πίσω από ένα μικρόφωνο της Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης δεν αρκεί να μπορεί να συνομιλεί ευχάριστα μπροστά στην κάμερα.

Χρειάζεται γνώση.

Χρειάζεται εμπειρία.

Χρειάζεται γλωσσική επάρκεια.

Χρειάζεται δημοσιογραφικό αντανακλαστικό.

Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται να αντιλαμβάνεται το βάρος του δημόσιου μικροφώνου.

Γιατί μία φράση που μεταδίδεται από την ΕΡΤ αποκτά διαφορετική βαρύτητα από μια κουβέντα που γίνεται σε μια παρέα ή σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Τα «μαργαριτάρια» δεν σταματούν εδώ:

και πριν από τη «συνεπή Τουρκία», η ΕΡΤ έκανε γενέθλια σε έναν άνθρωπο που είχε φύγει από τη ζωή

Δυστυχώς το σημερινό περιστατικό με τη Νικολέτα Κρητικού δεν έρχεται σε ένα κενό. Μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, στις 18 Αυγούστου, η δημόσια τηλεόραση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα ακόμη σοβαρό δημοσιογραφικό ατόπημα, αυτή τη φορά μέσα από την εκπομπή «Συνδέσεις».

Στην ενότητα «Σαν σήμερα» προβλήθηκε φωτογραφία του παλαίμαχου διεθνούς ποδοσφαιριστή Παρασκευά Άντζα, ο οποίος είχε γεννηθεί στις 18 Αυγούστου 1976, και στον αέρα έγινε αναφορά στα… 50ά γενέθλιά του. Μόνο που ο Παρασκευάς Άντζας δεν βρισκόταν πλέον στη ζωή. Είχε φύγει από τη ζωή στις 25 Μαΐου 2026, σε ηλικία μόλις 49 ετών, έπειτα από μάχη με σοβαρή ασθένεια.

Όταν απουσιάζει ακόμη και ο στοιχειώδης δημοσιογραφικός έλεγχος

Δεν μιλάμε εδώ για ένα δύσκολο αποκλειστικό ρεπορτάζ, ούτε για μία πληροφορία που έφτασε στο newsroom δευτερόλεπτα πριν από τη μετάδοση και δεν υπήρχε χρόνος να διασταυρωθεί. Μιλάμε για μία προγραμματισμένη ενότητα «Σαν σήμερα». Για περιεχόμενο που προετοιμάζεται πριν βγει στον αέρα και για μια πληροφορία που μπορούσε να ελεγχθεί με μια στοιχειώδη δημοσιογραφική αναζήτηση.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται το σοβαρότερο ζήτημα: ποιος ελέγχει το περιεχόμενο πριν μεταδοθεί; Ποιος κάνει τη διασταύρωση; Ποιος έχει την τελική ευθύνη για όσα φτάνουν στην οθόνη εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών;

Απο τα «γενέθλια» του Παρασκευά Άντζα στη «συνεπή» Τουρκία

Μέσα σε ελάχιστες ημέρες έχουμε δύο εντελώς διαφορετικά περιστατικά που, όμως, οδηγούν στο ίδιο βασικό ερώτημα. Στη μια περίπτωση, η δημόσια τηλεόραση εμφανίζει ως εορτάζοντα έναν άνθρωπο που είχε φύγει απο τη ζωή σχεδόν τρεις μήνες νωρίτερα.

Στην άλλη, ακούμε απο παρουσιάστρια της ΕΡΤ τη διατύπωση ότι «η Τουρκία είναι συνεπής στη διεκδικητική της ατζέντα», σε μια συζήτηση για τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Το πρώτο αναδεικνύει πρόβλημα έρευνας και διασταύρωσης. Το δεύτερο εγείρει ζήτημα γλωσσικής ακρίβειας και δημοσιογραφικής κρίσης Και τα δύο, όμως, θέτουν ένα κοινό και απολύτως θεμιτό ερώτημα:

Τι συμβαίνει με τον δημοσιογραφικό και συντακτικό έλεγχο στη δημόσια τηλεόραση;

Τα λάθη συμβαίνουν – η επαναληψή τους όμως απαιτεί απαντήσεις

Κανένας δημοσιογράφος δεν είναι αλάνθαστος , η ζωντανή τηλεόραση έχει πίεση, ταχύτητα και απρόβλεπτες στιγμές. Όταν όμως τα περιστατικά συσσωρεύονται, η εύκολη δικαιολογία του «ανθρώπινου λάθους» δεν αρκεί.

Γιατί πίσω απο κάθε εκπομπή υπάρχει μια Διοίκηση που έχει την ευθύνη για την ποιότητα του προγράμματος που εκπέμπεται με το σήμα της ΕΡΤ

Η δημόσια τηλεόραση δεν μπορεί να ζητά από τον πολίτη να χαμηλώνει συνεχώς τον πήχη των απαιτήσεών του. Αντίθετα, η ίδια οφείλει να τον ανεβάζει. Με γνώση με εμπειρία με διασταύρωση με γλωσσική επάρκεια Και, πάνω απ’ όλα, με σεβασμό στον Πολίτη που τη χρηματοδοτεί.

Πού βρίσκονται οι έμπειροι δημοσιογράφοι της ΕΡΤ;

Η ΕΡΤ διαθέτει δημοσιογράφους με πολυετή εμπειρία. Ανθρώπους που έχουν περάσει χρόνια στο ρεπορτάζ, στον δρόμο, στις αίθουσες σύνταξης, πίσω και μπροστά από τις κάμερες. Ανθρώπους που γνωρίζουν ότι πριν ανοίξει ένα μικρόφωνο πρέπει να υπάρχει γνώση του θέματος, προετοιμασία και επίγνωση της ευθύνης απέναντι στον τηλεθεατή.

Γιατί λοιπόν δεν αξιοποιείται πάντοτε αυτό το ανθρώπινο δυναμικό εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται;

Με ποια κριτήρια επιλέγονται οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν κρίσιμες ενημερωτικές ζώνες;

Το ερώτημα είναι θεσμικό και η απάντηση αφορά πρωτίστως τη Διοίκηση της ΕΡΤ.

Η Διοίκηση πρέπει να κοιτάξει πρώτα το περιεχόμενο

Η δημόσια τηλεόραση μπορεί να σχεδιάζει μεγάλες παραγωγές, αθλητικές μεταδόσεις, διοργανώσεις και νέα τηλεοπτικά projects. Όλα αυτά έχουν τη θέση τους. Όμως πριν από όλα αυτά υπάρχει η βασική αποστολή της: η αξιόπιστη δημόσια ενημέρωση.

Η Διοίκηση της ΕΡΤ οφείλει να γνωρίζει τι μεταδίδεται καθημερινά από τις συχνότητές της, να αξιολογεί την ποιότητα του δημοσιογραφικού προϊόντος και να διασφαλίζει ότι οι άνθρωποι που εκπροσωπούν τη δημόσια τηλεόραση μπροστά στην κάμερα διαθέτουν την απαιτούμενη γνώση και επάρκεια.

Ο έλεγχος της ποιότητας δεν είναι λογοκρισία.

Είναι διοικητική και δημοσιογραφική ευθύνη.

Η ΕΡΤ ανήκει στους πολίτες

Ο Ελληνικός λαός πληρώνει τη δημόσια ραδιοτηλεόραση και δικαιούται να απαιτεί ποιότητα.

Δικαιούται δημοσιογράφους προετοιμασμένους.

Δικαιούται ενημέρωση ακριβή.

Δικαιούται γλώσσα προσεκτική.

Δικαιούται ανθρώπους που αντιλαμβάνονται ότι όταν ανοίγει το μικρόφωνο της ΕΡΤ δεν μιλούν απλώς στο κοινό μιας εκπομπής.

Μιλούν από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση της χώρας.

Και αυτό συνεπάγεται ευθύνη.

Η δημόσια τηλεόραση δεν χρειάζεται άλλον έναν αγώνα εντυπώσεων.

Χρειάζεται να ξανανεβάσει τον πήχη εκεί όπου οφείλει να βρίσκεται.

Στην ποιότητα, στην αξιοπιστία, στην εμπειρία και στον σεβασμό προς τον πολίτη που την πληρώνει.

Γιατί η δημόσια ενημέρωση δεν είναι ούτε παρέα ούτε «χαλαρή κουβέντα».

Είναι δημόσιο αγαθό.