Στην καρδιά της πολιτικής ζωής της χώρας, εκεί όπου η δημοκρατία οφείλει να αναπνέει ελεύθερα, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα αυτη της σταδιακής μετατόπισης της εξουσίας από το κοινοβουλευτικό σώμα προς ένα στενό, κεντρικοποιημένο πυρήνα οπως ειναι το Μέγαρο Μαξίμου.
Το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα διοικητικό μοντέλο αλλά συνιστά μια βαθιά πολιτική επιλογή με σαφείς συνέπειες για τη λειτουργία των θεσμών.
Υπό την ηγεσία του Πρωθυπουργού και Προέδρου της ΝΔ Κυριάκου Μητσοτάκη, το μοντέλο αυτό οικοδομήθηκε με στόχο τουλάχιστον θεωρητικά την ταχύτητα, τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα.
Ωστόσο, η πράξη φαίνεται να αφηγείται μια διαφορετική ισορροπία .
Στο επίκεντρο της εξουσίας, το Μέγαρο Μαξίμου αναδεικνύεται σε αποκλειστικό κόμβο λήψης αποφάσεων, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τον θεσμικό ρόλο των εκλεγμένων βουλευτών.
Πέντε βουλευτές της Νέα Δημοκρατία χωρίς βεβαίως να είναι οι μόνοι αναδεικνύονται ενδεικτικά μιας ευρύτερης τάσης: εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού, με ισχυρή εκλογική νομιμοποίηση, αλλά χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωση πολιτικής. Χωρίς χαρτοφυλάκια, χωρίς σαφείς αρμοδιότητες, χωρίς πρόσβαση στον πυρήνα των αποφάσεων.
Με ενα καταιγιστικό άρθρο τους στα «ΝΕΑ» ασκούν σφοδρή κριτική σε οτι αφορα την υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο κέντρο λήψης αποφάσεων στο Μαξίμου.
Οι αιχμές αγγίζουν και τον εξωκοινοβουλευτικό υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, ο οποίος έχει ταυτιστεί με την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία του επιτελικού κράτους.
Με την κοινή τους παρέμβαση, οι πέντε βουλευτές ζητούν ουσιαστικά επαναξιολόγηση του κυβερνητικού μοντέλου, υποστηρίζοντας ότι η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε κλειστούς πυρήνες εξουσίας έχει υποβαθμίσει τον ρόλο των υπουργείων, της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και κατα συνέπεια των περιφερειών απ’ οπου εκλέγονται .
Συγκεκριμένα οι 5 Βουλευτές της ΝΔ και μάλιστα κάποιοι εξ΄αυτών πρώην Υπουργοί οι: Αθανάσιος Ζεμπίλης, Ανδρέας Κατσανιώτης, Ξενοφών Μπαραλιάκος, Γιάννης Οικονόμου και Ιωάννης Παππάς θέρουν ζήτημα για ένα πιο αποκεντρωμένο και θεσμικά ισορροπημένο σύστημα άσκησης εξουσίας, με μεγαλύτερο ρόλο για τα υπουργεία, την Κοινοβουλευτική Ομάδα και την περιφέρεια.
Το ερώτημα που αναδύεται για την παράταξη της ΝΔ δεν είναι απλώς πολιτικό αλλά ειναι βαθιά θεσμικό. Ποιά τελικά είναι η θέση του Βουλευτή σε ένα σύστημα όπου η εξουσία συγκεντρώνεται εκτός Βουλής;
Κατα αυτη την κατάσταση η Βουλή των Ελλήνων κινδυνεύει να μετατραπεί όχι τυπικά αλλά ουσιαστικά σε έναν χώρο επικύρωσης ειλημμένων αποφάσεων. Η κοινοβουλευτική διαδικασία, που θα έπρεπε να είναι πεδίο ζωντανού διαλόγου και πολιτικής αντιπαράθεσης, περιορίζεται τώρα σε μια τυπική διαδικασία έγκρισης.
Από την αντιπροσώπευση στην περιθωριοποίηση
Η μετατόπιση αυτή δεν είναι ουδέτερη. Εγείρει ζητήματα Δημοκρατικής Λογοδοσίας και Διαφάνειας καθώς οταν η εξουσία συγκεντρώνεται σε λίγους, η ευθύνη διαχέεται και η λογοδοσία αποδυναμώνεται. Οι Βουλευτές αποτελούν τον συνδετικό κρίκο με την κοινωνία, όταν όμως απομακρύνονται από τον ρόλο τους και μετατρέπονται σε θεατές των εξελίξεων τόσο το χάσμα ανάμεσα στην πολιτική και την κοινωνία γιγαντώνονται.
Η εικόνα σήμερα είναι αντιφατική: από την έχουμε μια ισχυρή κυβέρνηση και από την αλλη μια αποδυναμωμένη κοινοβουλευτική λειτουργία. Ένα κράτος που εμφανίζεται «επιτελικό», αλλά και μια Δημοκρατία που δοκιμάζει τα όριά της.
Η παρέμβαση των πέντε βουλευτών για το επιτελικό κράτος δεν είναι απλώς μια πολιτική αιχμή. Είναι συμπυκνωμένη κριτική σε ένα μοντέλο διακυβέρνησης. Αν τη «σπάσουμε» δημοσιογραφικά, προκύπτουν τρία καθαρά επίπεδα:
1. Κριτική στη συγκέντρωση εξουσίας
Όταν λένε «λίγοι αποφασίζουν για όλους», φωτογραφίζουν ευθέως το μοντέλο υπερ-συγκεντρωτικής λήψης αποφάσεων γύρω από το Μέγαρο Μαξίμου.
👉 Υπονοείται ότι η πολιτική δεν παράγεται μέσα από θεσμούς, αλλά μέσα από έναν στενό κύκλο.
👉 Αυτό μεταφράζεται σε έλλειμμα εσωκομματικής και κοινοβουλευτικής συμμετοχής.
2. Υποβάθμιση του ρόλου των βουλευτών
Η φράση δεν αφορά μόνο το «ποιος αποφασίζει», αλλά και το «ποιος δεν συμμετέχει».
👉 Οι Βουλευτές της Νέα Δημοκρατία εμφανίζονται αποκομμένοι από τον πυρήνα της εξουσίας.
👉 Από φορείς πολιτικής πρωτοβουλίας, μετατρέπονται σε απλούς επικυρωτές αποφάσεων.
Αυτό δημιουργεί μια εσωτερική ένταση:
εκλεγμένοι εκπρόσωποι χωρίς ουσιαστικό ρόλο = πολιτική φθορά εκ των έσω.
3. Πρόταση για διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης
Το κρίσιμο είναι ότι δεν μένουν μόνο στην κριτική. Αντιπαραθέτουν ένα άλλο σχήμα:
👉 «ένα σύστημα που συντονίζει αποτελεσματικά»
Αυτό σημαίνει:
- Όχι συγκέντρωση, αλλά κατανομή ευθυνών
- Όχι μονοκεντρική εξουσία, αλλά λειτουργικός συντονισμός
- Όχι αποφάσεις «από πάνω προς τα κάτω», αλλά συμμετοχική διαδικασία
4. Το πολιτικό μήνυμα πίσω από τις λέξεις
Στην ουσία, η τοποθέτηση αυτή αμφισβητεί τον τρόπο που εφαρμόστηκε το «επιτελικό κράτος» υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Δεν λένε ότι η αποτελεσματικότητα είναι λάθος.
Λένε ότι:
👉 η αποτελεσματικότητα χωρίς συμμετοχή = συγκεντρωτισμός
👉 και ο συγκεντρωτισμός φθείρει τη Δημοκρατική νομιμοποίηση
5. συμπέρασμα
Δεν είναι μια απλή διαφοροποίηση.
Είναι ρήγμα στον πυρήνα του μοντέλου εξουσίας.
👉 Από το «επιτελικό κράτος»
👉 στο ερώτημα:
ποιος τελικά κυβερνά και ποιος απλώς παρακολουθεί;
Επισημαίνουν πως το επιτελικό κράτος μπορεί να αποδείχθηκε αποτελεσματικό σε περιόδους κρίσεων, ωστόσο σε συνθήκες πολιτικής ομαλότητας εμφανίζει δυσλειτουργίες και δημιουργεί ζητήματα θεσμικής ισορροπίας.
Αφήνουν αιχμές για την πρακτική κατά την οποία οι επιτυχίες πιστώνονται στο κέντρο λήψης αποφάσεων, ενώ οι ευθύνες για σοβαρές παθογένειες μετακυλίονται προς τα κάτω.
Για τους Βουλευτές αναφέρουν πως δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλοί μεταφορείς ειλημμένων αποφάσεων ή ως αποδέκτες πολιτικού κόστους για προβλήματα που γεννώνται από τον τρόπο λειτουργίας της εκτελεστικής εξουσίας.
Επίσης απορρίπτουν τη υποκατάσταση των εκλεγμένων από εξωκοινοβουλευτικούς τεχνοκράτες, σημειώνοντας ότι η δημοκρατική νομιμοποίηση προέρχεται από την ψήφο των πολιτών και όχι από κλειστά κέντρα τεχνοκρατικής διαχείρισης.
Προτείνουν ισχυρότερα υπουργεία, σαφείς αρμοδιότητες, πραγματική πολιτική ευθύνη, ενισχυμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο και μεγαλύτερη συμμετοχή της περιφέρειας.
Το πολιτικό διακύβευμα
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο πέντε πρόσωπα Βουλευτές της ΝΔ αλλά αφορά το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης. Αν η πολιτική μετατρέπεται σε υπόθεση ενός κλειστού κύκλου, τότε η Δημοκρατία χάνει τον θεσμικό της ρόλο και το βασικό της χαρακτηριστικό που ειναι η συμμετοχή.
Στον δήμόσιο διάλογο τίθεται το κρίσιμο ερώτημα:
Μπορεί ένα κράτος να είναι αποτελεσματικό, όταν ταυτόχρονα αποδυναμώνει τους θεσμούς που το νομιμοποιούν;
αλλά θα δοθεί στην πράξη μέσα από τη λειτουργία των θεσμών, την αντοχή της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και τελικά την κρίση των πολιτών.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η Δημοκρατία δεν κρίνεται από το πόσο γρήγορα λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Αλλά από το ποιοι συμμετέχουν σε αυτές.
Διαβάστε σχετικά :
«Μαρτυράνε χωρίς ξύλο» λέει το κόμμα «Νίκη» για τους 5 βουλευτές της ΝΔ για το επιτελικό κράτος
