Η τραγωδία στο εργοστάσιο ΒΙΟΛΑΝΤΑ στον Νομό Τρικάλων, όπου πέντε εργαζόμενες γυναίκες έχασαν τη ζωή τους με φρικτό τρόπο, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα «ατυχές συμβάν».

Αντιθέτως, πρόκειται για μια υπόθεση που αναδεικνύει σοβαρά ερωτήματα γύρω από τη διαδικασία αδειοδότησης, τον έλεγχο ασφαλείας και τελικά την πολιτική ευθύνη.

Τις τελευταίες ημέρες, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επιχειρεί να εμφανίσει το εργοστάσιο ως απολύτως «νόμιμο», επικαλούμενος έγκριση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Τρικάλων.

Ωστόσο, η πραγματικότητα  όπως προκύπτει από τα έγγραφα και τις διαδικασίες  είναι πολύ πιο σύνθετη και κυρίως  πολύ πιο ανησυχητική.

Η άδεια λειτουργίας και η κρίσιμη μελέτη

Η άδεια λειτουργίας του εργοστασίου βασίστηκε σε τεχνική μελέτη, η οποία συνέταξε και υπέγραψε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, πρώην Δήμαρχος Τρικάλων και νυν Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η συγκεκριμένη μελέτη φέρεται να πιστοποιεί οτι το εργοστάσιο πληρούσε όλες τις απαιτούμενες προδιαγραφές για να λάβει άδεια λειτουργίας.

Τα πορίσματα  της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας μετά την τραγωδία , αναφέρουν οτι ο χώρος όπου εκδηλώθηκε το συμβάν παρουσίαζε σοβαρές ελλείψεις σε βασικά μέτρα πυρασφάλειας, ιδίως σε υπόγειο και κλειστό τμήμα του εργοστασίου, στο οποίο εργαζόταν προσωπικό κατά την νυχτερινή βάρδια.

Συγκεκριμένα Διαπιστώθηκε:

• Περιορισμένη δυνατότητα άμεσης εκκένωσης,

• Ανεπαρκής σήμανση εξόδων κινδύνου,

• ‘Ελλειψη λειτουργικών συστημάτων έγκαιρης ειδοποίησης,

• Απουσία επικαιροποιημένου σχεδίου εκκένωσης.

Σύμφωνα με το πόρισμα:

• Στις υφιστάμενες μελέτες πυρασφάλειας δεν τεκμηριώνεται ότι συνοδεύτηκαν από πλήρη και ουσιαστική αυτοψία στους επίμαχους χώρους.

• Δεν προκύπτει ότι ελέγχθηκαν στην πράξη οι συνθήκες εργασίας της νυχτερινής βάρδιας.

• Οι μελέτες φαίνεται να βασίστηκαν σε τυπικά σχέδια και όχι σε πραγματική αποτύπωση λειτουργικών κινδύνων.

Ζήτημα διοικητικής και πολιτικής εποπτείας

Στο πόρισμα της πυροσβεστικής ,αναφέρεται επίσης μια αλυσίδα εγκρίσεων και ανοχών που προηγήθηκαν της τραγωδίας και σημειώνει ότι:

«Η λειτουργία της εγκατάστασης συνεχίστηκε επί μακρό χρονικό διάστημα χωρίς ουσιαστικό επανέλεγχο, παρά την αλλαγή χρήσεων και συνθηκών.»

Στο πλαίσιο αυτο, γίνεται αναφορά στην πολιτική ευθύνη εποπτείας των αρμόδιωνν αρχών, κατά την περίοδο που τελούσε και υπό την πολιτική ηγεσία  ο Δημήτρης Παπαστεργίου  και σημερινός εν ενεργεία Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης , επισημαίνοντας ότι:

• Δεν προκύπτει εντατικοποίηση ελέγχων σε βιομηχανικές μονάδες υψηλού κινδύνου,

• Δεν διαπιστώνονται διορθωτικές παρεμβάσεις μετά από προειδοποιήσεις ή τυπικούς ελέγχους,

• Δημιουργείται εύλογο ερώτημα για θεσμική ανοχή στη λειτουργία εγκαταστάσεων χωρίς επαρκή ασφάλεια.

Σύμφωνα με την αποκάλυψη της Dnwes το εργοστάσιο  λειτουργούσε με άδεια την υπ’ αριθ. 339  και αριθμό πρωτοκόλλου 1127  που είχε παραχωρήσει η Διεύθυνση Πολεοδομίας της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Τρικάλων και που η μελέτη αυτης έφερε την υπογραφή του κ. Παπαστεργίου.

 

Όπως φαίνεται στο επίμαχο έγγραφο  ο Δημήτρης Παπαστεργίου, πολύ πριν αναλάβει δήμαρχος στα Τρίκαλα και εν συνεχεία το χαρτοφυλάκιο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ήταν ο ηλεκτρολόγος μηχανικός, ο οποίος το 2007 είχε υπογράψει τις μελέτες για «παθητική και ενεργητική πυροπροστασία καθώς και τις μελέτες ηλεκτρολογικής εγκατάστασης , θέρμανσης και καύσιμου αερίου, βάσει των οποίων εκδόθηκε και η σχετική άδεια  του εργοστασίου .

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το Πόρισμα στο «κρυφό» υπόγειο των 400 τ.μ. όπου συσσωρεύτηκε το αέριο και σημειώθηκε η έκρηξη και οι δύο εξωτερικές δεξαμενές προπανίου των εγκαταστάσεων, δεν υπήρχαν στη μελέτη πυρασφάλειας, αλλά ούτε και στα πολεοδομικά σχέδια του εργοστασίου.

Στο χώρο δε του υπογείου, υπήρχαν αποθηκευμένα χαρτόκουτα, σίδερα, αλλά και ένα μοτέρ ρύθμισης πίεσης νερού των εγκαταστάσεων, το οποίο πυροδότησε τον σπινθήρα που προκάλεσε την έκρηξη.

Ο κ. Παπαστεργίου φαίνεται οτι σπεύδει να πετάξει το «μπαλάκι» στις αρμόδιες αρχές υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες «μελέτες εγκρίθηκαν μετά από επιτόπιους ελέγχους, τόσο της Πυροσβεστικής όσο και του Τμήματος Βιομηχανίας της Περιφέρειας Θεσσαλίας».

Σε οτι αφορά τους επιτόπιους ελέγχους της Πυροσβεστικής που αναφέρεται ο κ. Παπαστεργίου η Πυροσβεστική απαντά οτι δεν προχώρησε σε καμία αυτοψία στις μελέτες Παπαστεργίου βάσει του ισχύοντος πλαισίου διοτι ,  η Πυροσβεστική εξετάζει τον φάκελο του μηχανικού, εφόσον αυτός εμφανίζεται τυπικά άρτιος, ο νόμος δεν της επιτρέπει να διενεργήσει αυτοψία πριν από την έκδοση της τελικής έγκρισης.

Με άλλα λόγια, η Πυροσβεστική:

• Δεν διαπίστωσε επί τόπου τι πραγματικά λειτουργούσε,

• Δεν μπορούσε να γνωρίζει την ύπαρξη και χρήση ενός μη δηλωμένου υπόγειου χώρου.

Άρα, το επιχείρημα περί «έγκρισης από την Πυροσβεστική» είναι παραπλανητικό, καθώς βασίστηκε αποκλειστικά σε έγγραφα και όχι σε πραγματικό έλεγχο.

Παρά τη βαρύτητα των ευρημάτων, δεν υπήρξε άμεση απόδοση ευθυνών. Αντιθέτως, καταγράφεται πολιτική κάλυψη προς τον κ. Παπαστεργίου  από τον Παύλο Μαρινάκη, με δημόσιες παρεμβάσεις που:

• Υποβάθμισαν τη σημασία της μη δήλωσης του υπογείου.

• Μετέφεραν το βάρος της συζήτησης σε γενικόλογες αναφορές περί «διαχρονικών παθογενειών».

• Θωράκισαν πολιτικά τους εμπλεκόμενους, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η πλήρης διερεύνηση.

Σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία , το υπόγειο του εργοστασίου, το οποίο αποτέλεσε τον χώρο όπου εκδηλώθηκε το μοιραίο γεγονός και χάθηκαν πέντε ανθρώπινες ζωές, δεν είχε δηλωθεί επαρκώς  ή δεν ειχε δηλωθεί καθόλου στη μελέτη.

Παρά ταύτα ομως το υπόγειο λειτουργούσε κανονικά ως μέρος του εργοστασίου, δεν διέθετε τις απαιτούμενες εγκρίσεις και δεν πληρούσε τις προβλεπόμενες προδιαγραφές ασφαλείας.

Το αποτέλεσμα ήταν αυτός ο χώρος να μετατραπεί σε πραγματικό νεκροταφείο για πέντε εργαζόμενες γυναίκες.

Οι μελέτες που κατατέθηκαν δεν περιλαμβάνουν το υπόγειο ως λειτουργικό χώρο. Αυτό σημαίνει ότι:

• Δεν προβλέφθηκαν έξοδοι κινδύνου.

• Δεν υπήρχε πιστοποιημένος εξαερισμός.

• Δεν εφαρμόστηκαν πρωτόκολλα εκκένωσης για υπόγειες εγκαταστάσεις.

Χωρίς αυτοψία, ποιος έλεγξε τι;
Πώς εγκρίθηκαν μελέτες που αγνοούν έναν ολόκληρο χώρο; Και γιατί, μετά την τραγωδία, αντί για λογοδοσία, είδαμε πολιτική ομπρέλα απο την πλευρά του κ. Μαρινάκη ;

Η τραγωδία στη “Βιολάντα” δεν είναι «ατύχημα». Είναι το αποτέλεσμα θεσμικής αποσιώπησης, τεχνικών παραλείψεων και πολιτικής κάλυψης.  Οι ζωές χάθηκαν και τα ερωτήματα δεν μπορούν να θαφτούν στο υπόγειο που δεν δηλώθηκε.

Αντί για επικοινωνιακή διαχείριση και αδικαιολόγητες δικαιολογίες του υπουργού παρα τω Πρωθυπουργό Παύλο Μαρινάκη , η κυβέρνηση οφείλει να πράξει το αυτονόητο: να αναλάβει τις πολιτικές της ευθύνες.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, ως ο άνθρωπος του οποίου η μελέτη αποτέλεσε τη θεσμική βάση για τη λειτουργία του εργοστασίου, φέρει βαρύτατη πολιτική ευθύνη για όσα ακολούθησαν.
Όχι γιατί προκάλεσε την τραγωδία, αλλα γιατί επέτρεψε τη λειτουργία μιας εγκατάστασης χωρίς ουσιαστικό έλεγχο των πραγματικών συνθηκών ασφαλείας.

Σε ένα κράτος δικαίου, η πολιτική ευθύνη δεν κρίνεται στα δικαστήρια. Κρίνεται στην πράξη.
Και η πράξη που αντιστοιχεί σε μια τέτοια τραγωδία έχει ένα όνομα: παραίτηση.